Norma ISO PN-EN ISO 17100:2015-06 dotycząca usług tłumaczeniowych

W listopadzie ukazała się polska wersja normy ISO PN-EN ISO 17100:2015-06 „Usługi tłumaczeniowe — Wymagania dotyczące świadczenia usług tłumaczeniowych”. Mimo że dotyczy ona głównie biur tłumaczeń, warto zapoznać się z jej charakterystyką.

Czym jest norma ISO 17100 ?

Norma ISO 17100 dotyczy usług tłumaczeniowych świadczonych w związku z tłumaczeniem pisemnym. Norma podaje i definiuje kluczowe pojęcia (łącznie 42 terminy branżowe), wymogi i specyfikacje związane z usługą tłumaczeniową, jej uczestnikami, zarządzaniem projektem tłumaczeniowym, zastosowanymi technologiami i wykorzystywanymi zasobami oraz obiegiem i bezpieczeństwem informacji. W normie znajdziemy np. specyfikację kwalifikacji i kompetencji poszczególnych uczestników usługi tłumaczeniowej (tłumacza udostępniającego swoje tłumaczenie, weryfikatora, redaktora, korektora, kierownika projektu) oraz specyfikację działań podejmowanych na poszczególnych etapach usługi, m.in. analizy wstępnej (w tym: analizy wykonalności).

Norma ISO 17100:2015 została opublikowana w trzech oficjalnych wersjach językowych: angielskiej, francuskiej i niemieckiej. Aktualnie trwają prace nad tłumaczeniem normy na inne języki. Publikacja polskiej wersji językowej nastąpiła 10.11.2015. Wersja komercyjna dostępna jest tu

Prezentacja nowej normy na rynku polskim

W dniu 09.10.2015 w siedzibie Krajowej Izby Gospodarczej w Warszawie odbyła się konferencja Polskiego Stowarzyszenia Biur Tłumaczeń (PSBT) na temat nowej międzynarodowej normy tłumaczeniowej ISO 17100:2015, która zastępuje dotychczasową normę EN15038:2006.

Program konferencji obejmował wystąpienia:

1.    Jolanty Kochańskiej, Zastępcy Prezesa ds. Normalizacji w Polskim Komitecie Normalizacyjnym (PKN), która omówiła strukturę i zadania PKN oraz zagadnienia związane z normalizacją w Polsce,

2.    Moniki Popiołek z Biura Tłumaczeń Agencji Maart Sp. z o.o., Prezes PSBT, Przewodniczącej Komitetu Technicznego 256 przy PKN i , która zaprezentowała zakres i wymagania ISO 17100 w porównaniu do PN-EN 15038 oraz praktyczne skutki przyjęcia nowej międzynarodowej normy branżowej;

3.    Przedstawicieli Bureau Veritas Certification: Witolda Dżugana (Dyrektora Pionu Certyfikacji) oraz Grzegorza Pawłowskiego (audytora), którzy omówili zagadnienia związane z certyfikacją za zgodność z PN-EN 15038 i ISO 17100 w kontekście przyjęcia ISO 17100

oraz dyskusję z udziałem referentów i uczestników konferencji.

Referująca temat Monika Popiołek z BT MAART podkreśliła, że norma dotyczy produktu tłumaczeniowego1 otrzymywanego w wyniku realizacji określonych procedur. Nie stosuje się jej do usług tłumaczeniowych w zakresie surowego lub poddanego postedycji produktu tłumaczenia maszynowego. Norma nie dotyczy usług związanych z tłumaczeniem ustnym.

Pomocą w organizacji pracy oraz w przygotowaniu do certyfikacji mogą być dołączone do normy w charakterze informacyjnym załączniki, w których opisano między innymi diagram cyklu pracy tłumaczeniowej (translation workflow) oraz charakterystykę możliwych umów i specyfikacji związanych z projektami tłumaczeniowymi.

Norma nie określa explicite wielkości przedsiębiorstwa dostawcy usług tłumaczeniowych (TSP – translation service provider), w związku z czym mianem TSP można nazwać różne podmioty, niezależnie od ich wielkości, w tym działy tłumaczeń istniejące w strukturach większych przedsiębiorstw. Pani Popiołek wyraźnie zaznaczyła też, że pojęcie TSP nie odnosi się do osoby tłumacza.

Proces certyfikacji

Norma nie zawiera generalnego wymogu certyfikacji wszystkich przewidzianych procedur – można uzyskać certyfikację tylko dla wybranych obszarów. TSP może więc świadczyć usługi tłumaczeniowe zgodnie z wymogami normy, jeśli realizację tych procesów, dla których nie posiada certyfikacji, powierzy podmiotowi lub podmiotom certyfikowanym w danym zakresie oraz dysponującym odpowiednimi zasobami. Zgodnie z normą analogiczna sytuacja, tzn. współpraca z innymi podmiotami posiadającymi odpowiednią certyfikację i dysponującymi odpowiednimi zasobami, możliwa jest również w odniesieniu do języków, dla których TSP nie jest w stanie samodzielnie zagwarantować realizacji usługi tłumaczeniowej zgodnie z wymogami normy.

Wprowadzana norma ISO 17100 zastąpiła wprawdzie normę PN-EN 15038, jednak obowiązuje standardowy dwuletni okres przejściowy, w związku z czym uzyskane dotychczas certyfikaty dla PN-EN 15038 będą ważne aż do ich wygaśnięcia lub maksymalnie do maja 2017 roku. Nie ma więc konieczności poddawania się rynkowej certyfikowanego podmiotu i preferującym głównie większe BT, gdyż certyfikacja wymaga oczywiście odpowiednich zasobów.

Norma z punktu widzenia tłumaczy

W naszej ocenie omawiana norma służy eksponowaniu jakości produktu tłumaczeniowego, tj. produktu oferowanego przez Biura Tłumaczeń. Produkt tłumaczeniowy powstaje w ten sposób, że tłumaczenie (tj. utwór, do którego BT nabyło prawa) jest poddawany przez BT dalszym operacjom w ramach procesu doskonalenia jakości. Certyfikat zgodności z ISO 17100 – podobnie jak inne świadectwa certyfikacyjne w zakresie usług niematerialnych – jest pożytecznym narzędziem marketingowym, służącym przede wszystkim wzmocnieniu pozycji rynkowej certyfikowanego podmiotu i preferującym głównie większe BT, gdyż certyfikacja wymaga oczywiście odpowiednich zasobów.

Ze względu na zakres informacji związanych z normalizacją zachęcamy do odwiedzenia http://www.pkn.pl/ oraz https://wiedza.pkn.pl/ i samodzielnej lektury.

Opracowali: Krystyna Kopczyńska, Leszek Król

1 Produkt tłumaczeniowy jest rezultatem opisanego w normie procesu przetworzenia tłumaczenia rozumianego jako utwór będący rezultatem pracy tłumacza – (przyp.aut.)